Danıştay 8. Dairesi'nin 2014/8548 K. sayılı kararında, Bulgaristan'dan alınan bir mühendislik diplomasına denklik için seviye tespit sınavı şartı konulması neden hukuka aykırı bulunmuştur? Kararın dayandığı temel uluslararası hukuk ilkesi nedir?

Danıştay'ın ilgili kararında, YÖK'ün bu işlemi hukuka aykırı bulmasının temel nedeni, Türkiye'nin taraf olduğu 'Avrupa Bölgesinde Yükseköğretim İle İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşme'dir (Lizbon Sözleşmesi). Kararın dayandığı temel ilkeler şunlardır: 1) Ahde Vefa (Pacta Sunt Servanda): Anayasa m. 90 uyarınca kanun hükmünde olan bu uluslararası sözleşmeye Türkiye uymak zorundadır. İç hukuk normları (YÖK yönetmeliği veya kararları) sözleşmeyi uygulamamak için gerekçe gösterilemez. 2) 'Önemli Farklılık' (Substantial Difference) Kriteri: Lizbon Sözleşmesi'ne göre, taraf ülkelerden birinde alınan diploma, diğer taraf ülkede doğrudan tanınmalıdır. Bunun tek istisnası, diploma alınan program ile denkliğin istendiği ülkedeki muadil program arasında 'önemli bir farklılık' olduğunun ispat edilmesidir. 3) İspat Yükü İdarededir: Danıştay'a göre, bu 'önemli farklılığın' varlığını ispat etme yükü, denkliği reddeden veya şarta bağlayan idareye (YÖK'e) aittir. YÖK, bu farklılığı objektif, bilimsel bir inceleme ve raporla ortaya koymalıdır. Olayda YÖK, böyle bir inceleme yapmadan, genel bir karara dayanarak doğrudan seviye tespit sınavı şartı koştuğu için işlemi hukuka aykırı bulunmuş ve iptal edilmiştir.