Bir boşanma davasında, velayetin belirlenmesi için mahkemenin uzman (pedagog, psikolog, sosyal çalışmacı) görüşüne başvurması zorunlu mudur? Hakimin bu raporlarla bağlılık derecesi nedir?

Cevap: Mahkemenin uzman görüşüne başvurması yasal bir zorunluluk değildir, hakimin takdirindedir. TMK m. 182, hakimin karar verirken 'olanak bulundukça ana ve babayı dinledikten' sonra karar vereceğini belirtir. Ancak, özellikle velayet konusunda ciddi bir çekişme varsa, taraflar birbirleri hakkında ağır iddialarda bulunuyorsa veya çocuğun özel bir durumu (psikolojik sorunlar, travma vb.) söz konusuysa, 'çocuğun üstün yararı'nı doğru bir şekilde tespit edebilmek için hakimin uzman görüşüne başvurması adeta bir gereklilik haline gelir. Yargıtay, bu tür karmaşık durumlarda uzman raporu alınmadan karar verilmesini eksik inceleme olarak görüp bozabilmektedir. Uzman tarafından hazırlanan Sosyal İnceleme Raporu (SİR), HMK anlamında bir bilirkişi raporudur. Hakim bu raporla bağlı değildir, ancak rapordaki tespitlerden ve önerilerden ayrılacaksa, bunun gerekçesini kararında somut olarak açıklamak zorundadır. Rapor, hakim için önemli bir yol gösterici ve kararı için güçlü bir dayanaktır.