Anlaşmalı boşanma protokolünde, tarafların müşterek çocuk için kararlaştırdığı iştirak nafakası miktarının, çocuğun gerçek ihtiyaçlarının çok altında veya ebeveynin ödeme gücüyle orantısız olması durumunda, hakimin bu anlaşmaya müdahale etme yetkisi var mıdır? Varsa, bu yetkinin hukuki dayanağı nedir?

Cevap: Evet, kesinlikle vardır. Hakimin bu anlaşmaya müdahale etme yetkisinin hukuki dayanağı, TMK m. 166/3'te yer alan 'hâkimin... çocukların durumu hususunda taraflarca kabul edilecek düzenlemeyi uygun bulması' şartı ve velayet ve nafakaya ilişkin hükümlerin 'kamu düzeni'ne ilişkin olmasıdır. Çocuğun iştirak nafakası, onun barınma, beslenme, eğitim, sağlık gibi temel ihtiyaçlarının karşılanması için zorunludur ve çocuğun üstün yararı ilkesi gereği korunur. Eğer tarafların anlaştığı nafaka miktarı, çocuğun asgari ihtiyaçlarını karşılamaktan uzaksa veya nafaka yükümlüsü ebeveynin ekonomik gücüyle bariz bir şekilde orantısız ise (çok düşükse), hakim bu anlaşmayı 'çocuğun menfaatine aykırı' bularak uygun bulmayabilir. Bu durumda hakim, 'tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak bu anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir.' Yani, nafakayı re'sen artırabilir. Ancak bu değişikliğin geçerli olabilmesi için tarafların da bu yeni miktarı kabul etmeleri gerekir. Kabul etmezlerse dava çekişmeliye döner.