Askeri Ceza Kanunu (AsCK) m. 139'da düzenlenen 'suç yapılmasına göz yumma' suçunun oluşabilmesi için failin 'mani olabileceği ve vazifeten men'e mecbur bulunduğu' bir suç olması şartı ne anlama gelir? Bir komutanın, yetki alanı dışındaki başka bir birlikte işlenen suçu görüp müdahale etmemesi bu suçu oluşturur mu?

Cevap: Bu şart, suçun oluşumu için iki unsuru bir arada arar: 1) Fiili İmkan (Mani Olabilme): Failin, suçun işlenmesini engelleyecek fiziki veya hiyerarşik imkana sahip olması gerekir. Eğer müdahale etmesi kendi canını veya bir başkasını daha büyük bir tehlikeye atacaksa veya suç zaten engellenemeyecek bir aşamaya gelmişse, bu şart oluşmaz. 2) Hukuki Yükümlülük (Vazifeten Men'e Mecbur Olma): Failin, o suçu önlemenin askeri hizmet kanunları, yönetmelikleri veya aldığı emirler gereği kendi görevi ve sorumluluğu dahilinde olması gerekir. Soruya konu örnekte, bir komutanın, kendi komutası ve yetki alanı dışındaki başka bir birlikte işlenen suçu görüp müdahale etmemesi, kural olarak AsCK m. 139'daki suçu oluşturmaz. Çünkü o suçun işlendiği yer ve kişiler, onun 'vazifeten' sorumlu olduğu alanın dışındadır. Bu durumda ahlaki bir sorumluluğu veya genel ihbar yükümlülüğü olsa da, m. 139'daki özel faillik için aranan 'vazifeten men'e mecbur olma' unsuru gerçekleşmemiştir.