Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin 2022/5913 K. sayılı kararında, Anayasa Mahkemesi'nin KTK m. 90 ve 92'deki 'genel şartlar' ibaresini iptal etmesi kararının, henüz kesinleşmemiş derdest davalara uygulanması gerektiği belirtilmiştir. Bu durumun temelinde yatan usul hukuku ilkesi nedir?

Cevap: Bu durumun temelinde yatan usul hukuku ilkesi, 'Anayasa Mahkemesi iptal kararlarının geriye yürümesi' ve 'derdest davalara derhal uygulanması' prensibidir. Kural olarak kanunlar geriye yürümez. Ancak Anayasa Mahkemesi tarafından bir kanun hükmünün Anayasa'ya aykırı olduğu tespit edilip iptal edilmesi, o hükmün hukuk düzeninden kalkması anlamına gelir. Hukuk Genel Kurulu'nun yerleşik kararlarında da belirtildiği gibi (örn: HGK 21.01.2004, E. 2004/10-44), uygulanması gereken bir kanun hükmü, o davada hüküm kesinleşmeden önce Anayasa Mahkemesi'nce iptal edilirse, mahkemeler ve Yargıtay, artık Anayasa'ya aykırı olduğu tespit edilmiş bu hükmü uygulayamaz. İptal kararından sonra oluşan yeni hukuki duruma göre karar vermek zorundadırlar. Kararda belirtildiği gibi, Anayasa Mahkemesi iptal kararı, henüz maddi anlamda kesinleşmemiş ve derdest olan (görülmekte olan) davalara da uygulanır. Bu, Anayasa'nın üstünlüğü ve bağlayıcılığı ilkesinin bir gereğidir.