Yatay geçişin hukuka aykırılığı, öğrenci mezun olduktan yıllar sonra tespit edilirse, bu durum öğrencinin diplomasının geçerliliğini etkiler mi? 'Yok hükmünde' bir işlem ile 'iptal edilebilir' bir işlem arasındaki fark bu sonuca nasıl yansır?

Bu, idare hukukunun en tartışmalı konularından biridir. Eğer yatay geçiş işlemi, sadece 'iptal edilebilir' nitelikte bir sakatlık (olağan bir hukuka aykırılık, açık hata vb.) taşıyorsa, bu işlem iptal edilene kadar geçerlidir ve hukuki sonuç doğurur. Bu işleme dayanılarak tamamlanan eğitim ve alınan diploma, kural olarak kazanılmış hak sayılır. Özellikle aradan uzun yıllar geçmişse, idarenin işlemi geri alması idari istikrar ve hukuki güvenlik ilkelerine aykırı bulunur. Ancak, eğer yatay geçiş işlemi, hukuk aleminde hiç doğmamış sayılan 'yok hükmünde' bir işlem olarak kabul edilirse (ki bu çok istisnai ve ağır sakatlık hallerinde, örneğin sahte lise diploması gibi, söz konusu olabilir), o zaman bu işlem hiçbir zaman hukuki bir sonuç doğurmamış sayılır. Yok hükmündeki bir kayda dayanarak alınan diploma da hukuken geçersiz hale gelir ve iptal edilebilir. Dolayısıyla, işlemin 'yok' sayılması ile 'iptal edilebilir' olması arasında, diplomanın geçerliliği açısından hayati bir fark bulunmaktadır.