Anlaşmalı boşanma davasında, tarafların boşanma ve fer'ileri konusunda bir protokol sunmalarına rağmen, duruşmada hakim huzurunda bizzat dinlenmeleri şartının (TMK 166/3) amacı nedir? Tarafların avukatlarının, müvekkilleri adına boşanma iradesini açıklaması neden yeterli görülmemektedir?

Cevap: TMK m. 166/3'te yer alan 'hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi' şartının temel amacı, boşanma iradesinin her türlü baskı, tehdit, hata veya hileden arınmış, özgür bir irade olup olmadığını bizzat tespit etmektir. Boşanma, kişiye sıkı sıkıya bağlı, son derece önemli sonuçlar doğuran bir haktır. Taraflardan birinin, diğerinin baskısı altında protokolü imzalamış olması ihtimaline karşı kanun koyucu, hakime bir denetim ve güvence mekanizması sunmuştur. Hakim, taraflarla yüz yüze görüşerek onların vücut dilinden, cevaplarından ve genel tavırlarından iradelerinin serbest olup olmadığına dair bir kanaat oluşturur. Avukatların beyanı bu nedenle yeterli değildir, çünkü avukat vekildir ve iradenin kendisine değil, asile aittir. Boşanma gibi kişisel bir konuda, iradenin saflığı ve özgürlüğü ancak asilin kendisinden doğrudan teyit edilebilir. YHGK'nın 2017/1941 E. sayılı kararı da bu denetimin önemine işaret etmektedir.