Evlat edinme sürecinde Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'na bağlı birimlerin rolü nedir? Bu idari sürecin tamamlanması, evlat edinme davası açılması için bir 'dava şartı' mıdır?

Evlat edinme sürecinde Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'na bağlı İl Müdürlükleri ve Çocuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü merkezi bir rol oynar. Bu rol, özellikle korunma altındaki bir çocuğun evlat edinilmesi veya ülkelerarası evlat edinme işlemlerinde belirgindir. Metinde de detaylıca anlatıldığı gibi, bu kurumlar: 1) Başvuruları alır ve başvuru sahiplerine süreç hakkında bilgi verir. 2) Başvuru sahiplerinden gerekli belgeleri (sağlık raporu, sabıka kaydı, gelir belgesi vb.) toplar. 3) Başvuru sahipleri hakkında kapsamlı bir 'sosyal inceleme' yapar. Bu incelemede, kişilerin kişilikleri, ekonomik durumları, eğitim yetenekleri ve evlat edinme motivasyonları değerlendirilir. 4) Olumlu kanaat oluşursa, aileyi sıraya alır ve uygun bir çocukla eşleştirir. 5) Çocuğun aile yanına yerleştirilmesinden sonra en az bir yıllık bir 'izleme süreci' yürütür ve bu süreçte raporlar düzenler. Korunma altındaki bir çocuğun evlat edinilmesi durumunda, bu idari sürecin tamamlanması ve kurum tarafından hazırlanan olumlu sosyal inceleme raporunun dosyaya sunulması, evlat edinme davası açılabilmesi için fiili bir 'dava şartı' niteliğindedir. Mahkeme, bu idari prosedür tamamlanmadan ve kurumun görüşü alınmadan karar vermez. Kişilerarası anlaşmayla (örneğin akraba çocuğunun evlat edinilmesi) yapılan evlat edinmelerde dahi, mahkeme yine TMK m. 316 uyarınca ilgili kurumdan sosyal inceleme raporu düzenlemesini isteyecektir.