Boşanma davasında, HMK m. 240 gereği ikinci bir tanık listesi verme yasağının istisnası nedir? Taraflardan birinin, ilk listedeki bir tanığın ifade vermekten kaçınması üzerine yeni bir tanık bildirme talebi mahkemece nasıl değerlendirilmelidir?

HMK m. 240/2, 'Tanık listesinde gösterilecek olan ikinci bir liste verilemez' diyerek kuralı koymuştur. Bu yasağın amacı, davanın makul sürede bitirilmesini sağlamak ve yargılamanın kötü niyetli olarak uzatılmasını engellemektir. Ancak bu yasak mutlak değildir. Metinde de belirtildiği gibi, HMK m. 145 bu yasağa bir istisna getirir. Bu maddeye göre, taraflar, 'sonradan doğan bir durum' nedeniyle veya kendi kusurları olmaksızın daha önce bildiremedikleri bir delili (veya tanığı) ileri sürebilirler. İlk listedeki bir tanığın, mahkemeye gelip kanuni bir sebep olmaksızın tanıklık yapmaktan veya yemin etmekten çekinmesi (HMK m. 253), tanığın ölmesi veya kendisine ulaşılamaması gibi durumlar, tarafın kusurundan kaynaklanmayan ve 'sonradan doğan bir durum' olarak kabul edilebilir. Bu durumda taraf, durumu gerekçelendirerek, mahkemeden kaçınan tanığın yerine yeni bir tanık bildirmek için izin isteyebilir. Mahkeme, bu talebi değerlendirirken, talebin davanın esasına etkisini, yargılamayı geciktirme amacı taşıyıp taşımadığını ve dürüstlük kuralına uygunluğunu göz önünde bulundurarak bir karar verir. Talep makul ve gerekçeli ise, mahkeme yeni tanığın dinlenmesine izin verebilir.