Boşanma davasında tanık olarak çağrılan ve kanunen tanıklıktan çekinme hakkı bulunan bir kişi (örneğin davalının kardeşi), bu hakkını ne zaman ve nasıl kullanmalıdır? Hakim, çekinme hakkı olan tanığı bu hakkı konusunda bilgilendirmek zorunda mıdır?

Evet, hakim çekinme hakkı olan tanığı bu hakkı konusunda bilgilendirmek zorundadır. Bu, hem Ceza Muhakemesi Kanunu'nda (CMK m. 48) hem de Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda (HMK m. 250) düzenlenmiş emredici bir kuraldır. HMK m. 250/1'e göre, 'Tanıklıktan çekinme hakkı olan kimseye, dinlenmeden önce tanıklıktan çekinebileceği hatırlatılır.' Bu bilgilendirme yapılmadan tanığın dinlenmesi ve beyanlarının hükme esas alınması, hukuka aykırılık teşkil eder ve kararın bozulmasına neden olabilir. Çekinme hakkı olan tanık (örneğin davalının kardeşi), bu hakkını dinlenmeye başlamadan önce, hakimin bu hatırlatması üzerine sözlü olarak kullanabilir. Tanığın, 'Ben kanuni çekinme hakkımı kullanmak istiyorum ve tanıklık yapmak istemiyorum' demesi yeterlidir. Bu beyan duruşma tutanağına geçirilir ve tanık dinlenmez. Tanığın bu hakkını kullanması için bir gerekçe göstermesi gerekmez. Bu hak, aile bağlarının korunması ve kişileri vicdani bir ikilemde bırakmamak amacıyla tanınmıştır.