Anlaşmalı boşanma davası açılabilmesi için gereken 'en az 1 yıl evli kalma' şartının hukuki niteliği ve amacı nedir? Bu süre hesaplanırken fiili birliktelik veya nişanlılık dönemleri dikkate alınır mı?

Anlaşmalı boşanma için aranan 'evliliğin en az bir yıl sürmüş olması' şartı (TMK m. 166/3), bir 'dava şartı'dır ve kamu düzenindendir. Hakim bu şartın varlığını re'sen (kendiliğinden) araştırmak zorundadır. Bu şartın amacı, evliliğin acele ve düşünülmeden verilmiş kararlarla, evliliğin getirdiği sorumluluklar tam olarak idrak edilmeden sona erdirilmesini önlemektir. Kanun koyucu, eşlerin birbirlerini tanımaları, evlilik birliğinin getirdiği zorlukları tecrübe etmeleri ve boşanma kararını daha sağlıklı bir şekilde alabilmeleri için asgari bir süre öngörmüştür. Bu sürenin hesaplanmasında sadece resmi nikah tarihi esas alınır. Metinde de belirtildiği gibi, 'taraflar arasında yapılan resmi nikahtan itibaren en az bir yıllık bir sürenin geçmiş olmasıdır.' Dava açıldığı tarihte evlilik bir yılı doldurmamışsa, diğer tüm şartlar (anlaşma, hakimin huzurunda beyan vb.) tam olsa bile mahkeme davayı esasa girmeden, dava şartı yokluğundan usulden reddetmek zorundadır. Fiili birliktelik, imam nikahı veya nişanlılık gibi dönemlerde geçen süreler bu bir yıllık sürenin hesabında kesinlikle dikkate alınmaz.