Yargıtay 1. Ceza Dairesi'nin 26.04.2024 tarihli kararının, hükümlünün 14.04.2020 değişikliği öncesi işlediği firar fiiline, sonradan çıkan ve aleyhe olan kanunu uygulaması, ceza hukukunun hangi temel ilkesinin ihlali tartışmasını doğurur? Bu ilkenin Latince karşılığı nedir?

Bu durum, ceza hukukunun en temel ilkelerinden biri olan 'kanunların geriye yürümezliği' veya daha geniş anlamda 'lehe kanun uygulanması' ilkesinin ihlali tartışmasını doğurur. Bu ilkenin Latince karşılığı 'lex retro non agit' (kanun geriye işlemez) ve bununla bağlantılı olan 'lex mitior' (lehe olan kanun) prensipleridir. Bu ilke, TCK'nın 7. maddesinde açıkça düzenlenmiştir ve Anayasa'nın 38. maddesindeki kanunilik ilkesinin bir sonucudur. İlkeye göre, bir fiil işlendikten sonra yürürlüğe giren kanun, ancak failin lehine ise geçmişe yönelik olarak uygulanabilir. Failin aleyhine olan bir kanun (daha ağır bir ceza veya yeni bir yaptırım getiren kanun), kural olarak geriye yürüyerek, işlendiği zaman o kanuna tabi olmayan bir fiile uygulanamaz. Yargıtay'ın kararı, aleyhe olan bir infaz kuralını 'derhal uygulama' prensibine dayanarak geriye yürüttüğü için, bu temel ilkeyi ihlal ettiği yönünde ciddi eleştirilere açıktır. (Kaynak: sen.av.tr/tr/makale/firar-eden-hukumlunun-ozel-izin-yasagi-ve-uygulama-sorunlari)