Yargıtay 1. Hukuk Dairesi'nin 2015/12725 E. sayılı kararında, davacının dava tarihi itibarıyla hukuki ehliyetinin bulunup bulunmadığının araştırılması gerektiği belirtilmiştir. Bu araştırmanın, davacının 'hile' iddiasının incelenmesinden önce yapılmasının usuli sebebi nedir?

Bu araştırmanın 'hile' iddiasından önce yapılmasının usuli sebebi, 'dava ehliyeti'nin bir 'dava şartı' olmasıdır (HMK m.114/d). Mahkeme, davanın esasına (hile iddiasının incelenmesi gibi) girmeden önce, dava şartlarının mevcut olup olmadığını re'sen (kendiliğinden) araştırmak zorundadır (HMK m.115). Eğer davacının dava tarihinde hukuki ehliyeti (dava ehliyeti) yoksa, davayı bizzat takip etmesi veya bir vekile vekaletname vermesi hukuken mümkün değildir. Bu durumda, öncelikle TMK m.405 ve devamı uyarınca davacıya bir vasi atanması ve davanın vasi aracılığıyla yürütülmesi gerekir. Dava ehliyeti eksikliği giderilmeden, davanın esasına ilişkin delillerin toplanması (hile iddiasının araştırılması gibi) usulen hatalıdır ve ileride hükmün bu nedenle bozulmasına yol açar. Bu nedenle, usul hukuku gereği, dava şartlarına ilişkin inceleme, davanın esasına ilişkin incelemeden önce gelir. (Kaynak: barandogan.av.tr/blog/mevzuat/hmk-madde-51-dava-ehliyeti.html)