Bir davada mahkeme, HMK'da öngörülen ön inceleme duruşmasını yapmadan, evrak üzerinden yaptığı inceleme ile davanın esası hakkında karar vermiştir. Yargıtay 1. Hukuk Dairesi'nin 2016/1975 E. sayılı kararına göre bu durum neden bir bozma nedenidir ve ön inceleme aşamasının temel amacı nedir?

Bu durum, Yargıtay 1. HD'nin anılan kararında belirttiği üzere, HMK'nın 137. ve devamı maddelerinin amir hükümlerine aykırılık teşkil ettiği için mutlak bir bozma nedenidir. Ön inceleme aşamasının temel amaçları şunlardır: 1) Uyuşmazlığın Tespiti: Tarafların iddia ve savunmaları çerçevesinde anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları tek tek tespit etmek. 2) Dava Şartları ve İlk İtirazların İncelenmesi: Davanın esasına girmeden önce, davanın görülmesine engel olan dava şartlarının (ehliyet, yetki, kesin hüküm vb.) ve ilk itirazların incelenip karara bağlanması. 3) Delillerin Belirlenmesi ve Hazırlık: Tarafların delillerini sunmaları ve toplanması için gerekli hazırlık işlemlerini yapmak. 4) Sulhe Teşvik: Tarafları sulhe veya arabuluculuğa teşvik etmek. HMK m.137/2, 'Ön inceleme tamamlanmadan ve gerekli kararlar alınmadan tahkikata geçilemez...' diyerek bu aşamanın atlanamayacağını emretmiştir. Mahkemenin bu zorunlu usuli aşamayı atlayarak doğrudan karar vermesi, tarafların hukuki dinlenilme hakkını (HMK m.27) ve adil yargılanma hakkını ihlal eder. (Kaynak: barandogan.av.tr/blog/mevzuat/hmk-madde-51-dava-ehliyeti.html)