Bir tüzel kişinin defter ve belgelerini ibraz etmeme suçunda (VUK m.359), şirketin muhasebe işlemlerini yürüten 'mali müşavirin' cezai sorumluluğu doğar mı? Sorumluluğun tespiti için hangi unsurlar araştırılmalıdır?

Kural olarak, VUK m.359'daki cezai sorumluluk, mükellef olan tüzel kişinin kanuni temsilcisine (müdür, yönetim kurulu üyesi) aittir. Mali müşavir, mükellefin bir vekili veya hizmet aldığı bir profesyoneldir ve defterleri saklama/ibraz etme yükümlülüğü doğrudan ona ait değildir. Ancak, mali müşavirin cezai sorumluluğu istisnai durumlarda, 'iştirak' hükümleri (TCK m.37-41) çerçevesinde doğabilir. Bunun için şu unsurların araştırılması gerekir: 1. Fiili Hakimiyet: Defter ve belgelerin fiilen mali müşavirin zilyetliğinde ve kontrolünde olup olmadığı. 2. Suça Katılma İradesi: Mali müşavirin, kanuni temsilci ile birlikte, belgeleri gizleme suçunu işlemeye yönelik ortak bir karar ve irade birliği içinde hareket edip etmediği. Örneğin, vergi incelemesinden kaçmak için belgeleri bilerek saklaması veya yok etmesi. Sadece defterleri tutuyor olması veya ibraz tebligatından haberdar olması, tek başına cezai sorumluluğu için yeterli değildir. Suça iştirak kastının somut delillerle ispatlanması gerekir. (Kaynak: barandogan.av.tr'deki genel ilkelerden çıkarım)