Dava ehliyeti medeni hakları kullanma ehliyetine (fiil ehliyeti) göre belirlenir (HMK m.51). Bir davada, davacının yaşlılık ve hastalıkları nedeniyle hukuki ehliyetinin bulunmadığı davalı tarafça iddia edilmiştir. Mahkemenin bu iddia karşısında re'sen yapması gereken araştırma yükümlülüğü nedir?

Dava ehliyeti kamu düzenine ilişkin bir dava şartı olduğundan, mahkeme bu iddia karşısında pasif kalamaz ve re'sen araştırma yapmakla yükümlüdür. Mahkemenin yapması gerekenler şunlardır: 1. İddianın ciddiyetini değerlendirmelidir. Sadece soyut bir iddia yeterli olmayabilir, ancak somut emareler varsa (örneğin davacının çelişkili beyanları, yaşı, bilinen hastalıkları) araştırma zorunludur. 2. Davacı hakkında daha önce alınmış bir kısıtlılık kararı veya sağlık raporu olup olmadığını nüfus ve adli kayıtlardan araştırmalıdır. 3. Gerekli görürse, davacının tam teşekküllü bir hastanenin sağlık kuruluna veya Adli Tıp Kurumu'na sevk edilerek, dava tarihi itibarıyla fiil ehliyetine (hukuki işlem yapma ehliyetine) sahip olup olmadığına dair rapor aldırmalıdır. 4. Bu araştırma sonuçlanana kadar HMK m.56 uyarınca yargılamayı erteleyebilir. Bu araştırmaları yapmadan, sadece esasa girerek karar vermesi, dava şartını göz ardı ettiği için bozma nedenidir. (HMK m.51, m.114, m.115; Kaynak: barandogan.av.tr)