Önalım davasında, payı satın alan üçüncü kişi, satış işleminin aslında bir 'bağışlama' olduğunu, ancak tapuda satış gibi gösterildiğini iddia ederek davanın reddini isteyebilir mi? Bu 'görünüşteki işlemin muvazaalı olduğu' iddiasını nasıl ispatlamalıdır?

Evet, isteyebilir. Önalım hakkı, TMK m.732 uyarınca payın 'satılması' veya satışa eşdeğer bir işlemle devredilmesi halinde kullanılabilir. Bağışlama gibi karşılıksız kazandırmalarda önalım hakkı kullanılamaz. Bu nedenle, davalı üçüncü kişi, tapudaki satış işleminin aslında tarafların gerçek iradesini yansıtmadığını, gizli işlemin bir 'bağışlama' olduğunu, yani işlemin muvazaalı olduğunu iddia ederek davanın reddini talep edebilir. Bu iddia, 'muvazaalı işlemde taraf' savunmasıdır. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na (HMK m.201) ve Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre, bir senedin (resmi satış senedinin) aksini iddia eden taraf, bu iddiasını ancak başka bir 'yazılı delil' (senet) ile ispatlayabilir. Davalı üçüncü kişi, satıcı paydaş ile aralarında bir bağış iradesi olduğunu gösteren yazılı bir belge (bağış sözleşmesi, adi yazılı belge, mektup vb.) sunmak zorundadır. Tanık dinletmek gibi yollara başvurarak bu iddiasını ispatlayamaz. Çünkü senede karşı senetle ispat kuralı geçerlidir. Eğer davalı bu yönde bir yazılı delil sunabilirse, işlemin bağış olduğu kabul edilir ve önalım davası reddedilir. Aksi takdirde, tapudaki satış işlemi geçerli kabul edilir.