5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanım Kanunu'nda düzenlenen 'sınırdaş tarımsal arazi malikinin önalım hakkı' hangi temel amaca hizmet etmektedir ve bu hakkın TMK m.732'de düzenlenen yasal önalım hakkından farkı nedir?

5403 sayılı Kanun'da düzenlenen bu özel önalım hakkının temel amacı, tarımsal arazilerin miras veya satış yoluyla bölünerek küçülmesini ve ekonomik olarak verimsiz hale gelmesini önlemek, tarımsal işletmelerin bütünlüğünü korumak ve daha rantabl tarım yapılmasını sağlamaktır. Bu hak, satılan bir tarımsal araziye komşu olan (sınırdaş) diğer arazi malikine, o araziyi öncelikle satın alma imkanı tanır. Bu hakkın TMK m.732'de düzenlenen genel yasal önalım hakkından temel farkı, hakkın kaynağıdır. TMK m.732'deki önalım hakkı 'paylı mülkiyet' ilişkisinden doğar; yani hak sahibi, satılan taşınmazda zaten bir paya sahip olan diğer paydaştır. Amacı, paydaşlar arasına yabancıların girmesini zorlaştırmaktır. 5403 sayılı Kanun'daki önalım hakkı ise 'komşuluk' (sınırdaşlık) ilişkisinden doğar; hak sahibi, satılan arazinin bir paydaşı değil, ona bitişik olan başka bir arazinin malikidir. Amacı ise belirttiğimiz gibi tarımsal bütünlüğü korumaktır. İki hak birbirinden bağımsızdır ve farklı hukuki rejimlere tabidir.