HMK m. 17 ve gerekçesine göre, tacir olmayan iki gerçek kişi kendi aralarında bir yetki sözleşmesi yapabilir mi? Bu durumun gerekçesi nedir?

Hayır, yapamaz. HMK m. 17, yetki sözleşmesi yapma hakkını yalnızca 'tacirler veya kamu tüzel kişileri'ne tanımıştır. Metnin gerekçesinde ve Yargıtay kararlarında (örn: Yargıtay 5. HD, 2020/7537 E.) bu durum açıkça belirtilmiştir. Gerekçede 'tacirler veya kamu tüzel kişileri dışındaki diğer kimselerin, kendi aralarında yetki sözleşmesi yapmaları da kabul edilmemiştir' denilmektedir. Bu yasağın temel gerekçesi, kanun koyucunun HMK ile benimsediği yeni yaklaşımdır. Eski kanun (HUMK m.22) döneminde bu mümkündü. Ancak yeni düzenlemede, yetki sözleşmesi gibi usuli bir konuda dahi, potansiyel olarak hukuki veya ekonomik açıdan daha zayıf olabilecek tarafın korunması hedeflenmiştir. Tacirler ve kamu tüzel kişileri dışındaki kişilerin (örneğin iki esnaf, iki memur, iki tüketici) hukuki bilgi ve deneyimlerinin, bir yetki sözleşmesinin sonuçlarını tam olarak öngörmeye yeterli olmayabileceği ve bu durumun hak arama özgürlüğünü zedeleyebileceği düşünülmüştür. Bu nedenle, kanun koyucu bu alanı tamamen kapatarak, tacir veya kamu tüzel kişisi olmayanların kendi aralarında dahi yetki sözleşmesi yapmalarına izin vermemiştir.