Anayasa m.19/5'in 'hakim önüne çıkarma' güvencesi ile adli kontrol tedbirleri arasındaki ilişkiyi, özellikle 'konutu terk etmeme' tedbiri açısından, AYM'nin yaklaşımını da dikkate alarak analiz ediniz.

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #74029

Anayasa m.19/5, yakalanan veya tutuklanan kişinin, hürriyetinden alıkonulmaya devam edilip edilmeyeceğine karar verilmesi için süratle hakim önüne çıkarılmasını güvence altına alır. AYM, bu güvencenin sadece tutuklama için değil, kişi hürriyetine ağır müdahale teşkil eden 'konutu terk etmeme' şeklindeki adli kontrol tedbiri için de geçerli olduğunu kabul etmektedir (Bkz. İslam Çapraz ve Esra Özkan Özakça kararları). AYM'ye göre 'konutu terk etmeme', kişinin hareket serbestisini neredeyse tamamen kısıtladığı için, kişi hürriyeti ve güvenliği hakkına yönelik bir müdahaledir ve bu tedbire tabi tutulan kişi 'serbest bırakılmış' sayılmaz. Dolayısıyla, bir kişi yakalandıktan veya gözaltına alındıktan sonra, savcılık tarafından hakkında tutuklama yerine 'konutu terk etmeme' tedbiri talep edildiğinde, bu kişi yine de Anayasa m.19/5 gereği hakim önüne çıkarılmalı ve bizzat sorgusu yapılmalıdır. Sorgu yapılmaksızın, dosya üzerinden bu tedbire karar verilmesi, Anayasa'nın amir hükmünün ve adil yargılanma hakkının temel bir güvencesinin ihlalidir.