İstinaf incelemesinin duruşmasız yapılmasının adil yargılanma hakkını ihlal edip etmediği konusunda İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi'nin (İHAM) Deliktaş/Türkiye kararında ortaya koyduğu kriterler nelerdir? Bir BAM Ceza Dairesi'nin, duruşma talebini yanıtsız bırakarak dosyayı esastan reddetmesi hangi koşullarda İHAS m. 6'nın ihlaline yol açar?

İHAM'ın Deliktaş/Türkiye kararına göre, istinaf incelemesinin duruşmalı yapılıp yapılmayacağı mutlak bir kurala bağlı olmasa da, belirli koşullarda duruşma açılması adil yargılanma hakkının (İHAS m. 6) bir gereğidir. Kararda belirtilen kriterlere göre şu durumlarda ihlal gündeme gelir: 1) İstinaf incelemesi hem hukuki hem de maddi vaka (delil) değerlendirmesi içeriyorsa, kural olarak duruşma yapılmalıdır. 2) Sanık hakkındaki suçlamaları istikrarlı bir şekilde reddediyorsa. 3) Mahkumiyete esas alınan delillerin güvenilirliği tartışmalı ise (örneğin, somut olaydaki gibi duyuma dayalı tanık beyanları gibi sübjektif ve soyut deliller). 4) Verilen mahkumiyet kararı sanığın hayatı üzerinde ciddi sonuçlar doğuruyorsa (hapis cezası, meslekten ihraç gibi). Bu koşullar altında, istinaf mahkemesinin, sanığın duruşma talebini gerekçesiz olarak veya hiç değerlendirme yapmadan reddederek dosyayı karara bağlaması adil yargılanma hakkını ihlal eder. İHAM, ilk derece mahkemesinde duruşma yapılmış olmasının, istinafta duruşma yapılmaması için tek başına yeterli bir gerekçe olmadığını vurgulamıştır. İstinaf mahkemesi, duruşma açmıyorsa, bunu haklı kılan istisnai koşulların varlığını kararında göstermelidir. Talebi yanıtsız bırakması ise başlı başına bir sorundur. (Bkz: sen.av.tr, 'İstinaf İncelemesinin Duruşmasız Yapılması Sorunu')