İstinaf mahkemelerinin duruşma açmaksızın CMK m. 280/1-a uyarınca 'istinaf başvurusunun esastan reddine' karar vermesi, 'iki dereceli yargılanma hakkı' açısından neden sorunludur?

İki dereceli yargılanma hakkı, bir davanın hem maddi olay (vaka) hem de hukuki yönden bir üst mahkeme tarafından yeniden incelenmesi hakkını içerir. İstinaf mahkemeleri, Yargıtay'dan farklı olarak sadece hukukilik denetimi değil, aynı zamanda maddi vaka denetimi de yapar; delilleri yeniden değerlendirir. Duruşma açılmadan, sadece dosya üzerinden yapılan bir inceleme ile başvurunun reddedilmesi, özellikle delillerin (tanık beyanları gibi) yeniden ve doğrudan değerlendirilmesi gereken durumlarda, bu hakkın özünü zayıflatır. Sanık veya diğer taraflar, iddia ve savunmalarını üst mahkeme huzurunda sözlü olarak dile getirme ve mahkemenin kanaatini doğrudan etkileme fırsatından mahrum kalırlar. Bu durum, istinafı, temyiz benzeri bir kağıt üzeri denetime indirgeme riski taşır ve iki dereceli yargılanmanın etkinliğini azaltır. (İHAM, Deliktaş/Türkiye kararı)