TCK Madde 37/1'de düzenlenen müşterek faillik için aranan 'fiil üzerinde ortak hâkimiyet' kavramı ne anlama gelmektedir? Madde gerekçesi ve Yargıtay CGK E. 2022/214, K. 2023/128 sayılı kararı ışığında açıklayınız. Gözcülük yapma eylemi her zaman müşterek faillik kapsamında mıdır?

TCK Madde 37/1'e göre, 'Suçun kanuni tanımında yer alan fiili birlikte gerçekleştiren kişilerden her biri, fail olarak sorumlu olur.' Müşterek faillik için 'birlikte suç işleme kararı'nın yanı sıra 'fiil üzerinde ortak hâkimiyet' kurulması gerekir. 'Fiil üzerinde ortak hâkimiyet', suçun işlenişine yapılan katkının, suçun icrası veya sonuçsuz kalmasının ortak faillerden her birinin elinde bulunacak derecede önemli ve fonksiyonel olması anlamına gelir. Her bir suç ortağının katkısı, suçun bütünlüğü içinde değerlendirilir ve suçun işlenişine yaptığı katkının suçun icrası açısından diğerlerini tamamlayıcı nitelikte olması veya suç planının başarıya ulaşması için zorunluluk arzetmesi gerekir. Madde gerekçesinde, bir işyerinde işlenen silahlı yağma suçunda dışarıda gözcülük yapan kişinin fiilinin, diğer kişilerle birlikte işlenen yağma suçunun gerçekleşmesine olan etkisi bir bütün olarak değerlendirildiğinde, eğer diğer suç ortaklarıyla suçun işlenişi üzerinde ortak hâkimiyet kurduğu sonucuna ulaşılırsa fail olarak sorumlu tutulması gerektiği belirtilmiştir. Yargıtay CGK E. 2022/214, K. 2023/128 sayılı kararında da benzer şekilde, ortak hâkimiyetin kurulup kurulmadığının saptanmasında suç ortaklarının suçun icrasındaki rolleri ve katkılarının taşıdığı önemin göz önünde bulundurulacağı, fiilin icrası veya akim kalmasının müşterek faillerden her birinin elinde bulunduğu 'fonksiyonel, müessir fiil hâkimiyeti'nin arandığı vurgulanmıştır. Gözcülük yapma eylemi, her zaman otomatik olarak müşterek faillik anlamına gelmez. Eğer gözcülük, suçun işleniş planı içinde hayati bir rol oynuyor, suçun güvenli bir şekilde işlenmesini sağlıyor ve failin bu katkısı olmadan suçun işlenmesi önemli ölçüde zorlaşacak veya riskli hale gelecekse, yani fiil üzerinde ortak bir hâkimiyet kuruyorsa müşterek faillik söz konusu olabilir. Ancak, gözcülüğün suçun icrasına katkısı marjinal veya önemsizse, bu durumda yardım etme (TCK 39) gündeme gelebilir. Değerlendirme, her somut olayın özelliklerine, iş bölümüne ve katkının suçun başarısı açısından taşıdığı öneme göre yapılmalıdır.