İYUK Madde 27'nin 5. fıkrasında düzenlenen 'yürütmenin durdurulması kararları teminat karşılığında verilir' genel kuralını ve bu kuralın istisnalarını açıklayınız. Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kurulu'nun (örn. 2015/1215 E., 18.11.2015 T.) 'Hesap İşletim Ücreti'ne ilişkin kararındaki 'teminat' tartışmasının, yürütmenin durdurulması kurumunun 'koruyucu' niteliğiyle ilişkisini tartışınız.

İYUK Madde 27'nin 5. fıkrası, 'Yürütmenin durdurulması kararları teminat karşılığında verilir; ancak, durumun gereklerine göre teminat aranmayabilir. Taraflar arasında teminata ilişkin olarak çıkan anlaşmazlıklar, yürütmenin durdurulması hakkında karar veren daire, mahkeme veya hakim tarafından çözümlenir. İdareden ve adli yardımdan faydalanan kimselerden teminat alınmaz.' hükmünü içermektedir. **Genel Kural ve İstisnaları:** * **Genel Kural:** Yürütmenin durdurulması kararlarının verilmesi, idareye karşı olası bir zararı güvence altına almak amacıyla teminat yatırılmasına bağlıdır. Bu, idarenin haklarının korunması ve keyfi yürütmenin durdurulması taleplerinin önüne geçilmesi amacını taşır. * **İstisnalar:** 1. **Durumun Gerekleri:** Yargı mercii, somut olayın özelliklerine ve tarafların durumuna göre teminat aranıp aranmayacağına veya miktarını takdiren belirleyebilir. Bu, yargıcın takdir yetkisini kullanabileceği bir alandır. 2. **İdare:** İdare aleyhine açılan davalarda idareden teminat istenmez. Zira idarenin kamu gücünü temsil etmesi ve mali güvencesi bulunması nedeniyle teminata gerek duyulmaz. 3. **Adli Yardımdan Faydalanan Kimseler:** Hukuk sistemimizde adli yardımdan faydalanan (yoksulluk nedeniyle dava harç ve giderlerinden muaf tutulan) kişilerden de teminat alınmaz. Bu, hak arama özgürlüğünün ve adil yargılanma hakkının güvencesidir. **Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kurulu Kararı ve Teminat Tartışması:** Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kurulu'nun 2015/1215 E., 18.11.2015 T. sayılı kararı, 'Hesap İşletim Ücreti'ne ilişkin Yönetmelik hükmünün yürütmesini durdururken, yürütmenin durdurulması isteminin kabulüne ve 'teminat alınmaksızın' yürütmenin durdurulmasına oyçokluğuyla karar vermiştir. Bu durum, yürütmenin durdurulması kurumunun 'koruyucu' niteliğiyle yakından ilişkilidir: * **Koruyucu Nitelik:** Yürütmenin durdurulması, hukuka aykırı olduğu iddia edilen bir idari işlemin uygulanması halinde doğacak telafisi güç veya imkansız zararları önlemeyi amaçlayan bir koruma tedbiridir. Özellikle tüketicilerin aleyhine olduğu iddia edilen bir ücretin tahsilatının durdurulması gibi durumlarda, teminat istenmesi, zaten mağdur olduğu iddia edilen kişiye ek bir mali yük getirebilir. * **Takdir Yetkisinin Kullanımı:** Karar, 'durumun gereklerine göre teminat aranmayabilir' hükmünün bir yansımasıdır. Genel Kurul, tüketicilerin korunması ve potansiyel zararların büyüklüğü dikkate alındığında, bu davada teminat alınmamasının daha adil ve koruyucu olacağına hükmetmiştir. Bu, idari yargının, kanunun tanıdığı esneklik çerçevesinde, somut olayın adaleti ve hak arama özgürlüğünün güvencesi için teminat şartını istisnai olarak uygulamayabileceğini göstermektedir. Bu tür kararlar, yürütmenin durdurulması kurumunun sadece idarenin haklarını değil, aynı zamanda davacının temel haklarını da koruma amacını vurgular.