Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kurulu'nun (İDDK) Adayların ve Sınav Görevlilerinin Sınav Binalarına Giriş Koşullarına İlişkin Yönetmelik hakkındaki kararı (2013/819 E., 06.03.2014 K.) bağlamında, kişisel verilerin (parmak izi, retina) toplanması ve işlenmesi konusunda 'yasal dayanak' ilkesinin ve 'normlar hiyerarşisi'nin önemini değerlendiriniz. Bu karardaki 'arama faaliyetleri'ne ilişkin karşı oy görüşlerini de analiz ediniz.

İDDK'nın Adayların ve Sınav Görevlilerinin Sınav Binalarına Giriş Koşullarına İlişkin Yönetmelik hakkındaki kararı, idare hukukunda 'yasal dayanak' ve 'normlar hiyerarşisi' ilkelerinin kişisel verilerin korunması ve temel hak ve özgürlükler bağlamındaki kritik önemini vurgulamaktadır. **Kişisel Verilerin Toplanması ve İşlenmesinde Yasal Dayanak ve Normlar Hiyerarşisi:** * **Olay:** Yönetmeliğin 12. maddesi, ÖSYM'ye 'teknolojik gelişmelere bağlı olarak adayların ve görevlilerin sınav binalarına giriş koşullarına yönelik sınav gizliliği ve güvenliğini sağlayacak parmak izi, retina tanıma gibi yeni önlemler alabilir' yetkisi vermiştir. * **İDDK'nın Değerlendirmesi:** Kurul, Anayasa'nın 20. maddesi uyarınca kişisel verilerin ancak kanunda öngörülen hallerde veya kişinin açık rızasıyla işlenebileceğini belirtmiştir. Pozitif hukukumuzda (6114 sayılı ÖSYM Kanunu dahil) parmak izi, retina gibi kişisel verilerin alınması, depolanması ve işlenmesi konusunda idareye yetki veren açık bir yasal düzenleme bulunmadığı tespit edilmiştir. İDDK, Anayasal hükümler ve uluslararası metinler uyarınca güvence altına alınan bu verilerin işlenmesinin ancak yasal bir çerçeve içine oturtulması gerektiğini vurgulamıştır. Yönetmeliğin, kanuni dayanak olmaksızın kişisel veri toplanmasına olanak sağlaması, 'normlar hiyerarşisi' (yönetmeliğin kanun ve Anayasa'ya aykırı olmaması) ve 'yasal dayanak' ilkelerine aykırı bulunarak yürütmesi durdurulmuştur. Bu durum, temel hak ve özgürlüklere ilişkin kısıtlamaların ancak kanunla yapılabileceği ilkesinin somut bir örneğidir. **Arama Faaliyetlerine İlişkin Karşı Oy Görüşleri:** * **Olay:** Yönetmeliğin 11. maddesinin 5. fıkrası, 'Toplu kopya girişimlerine karşı emniyet birimlerince sınav öncesi, sınav esnası ve sınav sonrasında binaların dış çevresinde, gerektiğinde şüpheli kişi ve araçlar da aranmak suretiyle gerekli önlemler alınır...' hükmünü içermektedir. * **Çoğunluk Kararı:** Çoğunluk, bu düzenlemede hukuka aykırılık görmemiş, çünkü arama faaliyetlerinin Anayasa (20, 21. maddeler) ve ilgili kanunlara (CMK 116 vd., PVSK 9. madde) uygun olarak, yani hakim kararı veya savcı/kolluk amiri yazılı emriyle yapılacağını varsaymıştır. Yönetmeliğin bu yasalara atıfta bulunmamasının tek başına hukuka aykırılık oluşturmadığı kabul edilmiştir. * **Karşı Oy Görüşü:** Karşı oyda ise, bu düzenlemenin hukuka aykırı olduğu savunulmuştur. Gerekçe olarak, 'şüpheli' ve 'arama' gibi kavramların ve bunlara ilişkin usul ve esasların temel olarak CMK ve PVSK'da düzenlendiği belirtilmiştir. Özel bir amaçla (toplu kopya eylemini engellemek) kişinin üzerinin veya aracının aramaya tabi tutulmasını öngören ve temel hak ve özgürlüğe ilişkin olan bir alanda, kişi haklarını güvence altına alan temel normlara açıkça atıf yapılmaması, uygulamayı idarenin takdirine bırakır nitelikte görülerek hukuka aykırı bulunmuştur. Bu karşı oy, temel haklara yönelik kısıtlamalarda alt normların, üst normdaki usul ve esaslara açıkça atıf yapması gerektiği yönündeki hassasiyeti yansıtmaktadır.