Danıştay'ın çeşitli Dairelerinin, İYUK Madde 27 kapsamında 'açıkça hukuka aykırılık' şartını yorumlarken 'normlar hiyerarşisi' ilkesine nasıl başvurduğunu somut kararlar üzerinden analiz ediniz.
Danıştay, İYUK Madde 27 uyarınca yürütmenin durdurulması kararı verilebilmesi için aranan 'açıkça hukuka aykırılık' şartını değerlendirirken, idari işlemin üst hukuk normlarına (Anayasa, kanun, tüzük, yönetmelik) uygunluğunu titizlikle inceler. Bu incelemede 'normlar hiyerarşisi' ilkesi temel bir yol göstericidir. İşte örnek kararlar: 1. **D8D 2016/8090 K. (Sağlık Önlisans Lisans Tamamlama Programı):** * **Olay:** Yükseköğretim Kurulu'nun (YÖK) sağlık önlisans alanlarından mezun olanlara lisans tamamlama duyurusunda, 'Sosyal Hizmetler' lisans programı ile sağlık önlisans programları arasında yasal maddenin aradığı 'ilişkili alan' durumunun somut bir bağının kurulmadığı iddia edilmiştir. * **Değerlendirme:** Danıştay, 2547 sayılı Yasa'nın Geçici 69. maddesinin 'ilişkili alanlarda lisans tamamlama eğitimi' yapılmasını esas aldığını belirtmiştir. İdare tarafından sunulan bilgi ve belgelerde, Dikey Geçiş Sınavı (DGS) ile Sosyal Hizmetler'e geçiş yapılan önlisans programları ile 'Sağlık Önlisans Alanlarından Mezun Olanlara Lisans Tamamlama' kapsamında kabul edilen sağlık önlisans programları arasında Yasa maddesinin aradığı şekilde herhangi bir ilişkinin ortaya konulamadığı tespit edilmiştir. Bu durum, Yönetmeliğin, dayanak kanun hükmünün amacına aykırı olduğunu, yani 'üst norm' olan Kanun'a aykırı bir 'alt norm' düzenlemesi olduğunu göstermiştir. Bu nedenle yürütmenin durdurulmasına karar verilmiştir. 2. **D15D 2016/6791 K. (Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği):** * **Olay:** Yönetmelikte, usta öğreticilere ve sınav görevlilerine, kanunlarda öngörülmeyen, bir yıl süreyle kurslarda görev almama şeklinde bir yaptırım getirilmiştir. * **Değerlendirme:** Danıştay, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun usta öğreticilerin görev, yetki ve sorumlulukları ile cezalarını düzenlediğini, ancak bu kanunlarda bir yıl süreyle kurslarda görev almama şeklinde bir yaptırımın öngörülmediğini belirtmiştir. Yönetmelik ile kanunlarda öngörülmeyen bir yaptırımın düzenlenemeyeceği vurgulanmıştır. Bu, Yönetmeliğin 'üst norm' olan Kanun'a aykırı olduğu ve 'yasal dayanak' ilkesine uymadığı gerekçesiyle yürütmenin durdurulmasına yol açmıştır. 3. **D10D 2015/5095 K. (Islah Amaçlı Hayvan Yetiştirici Birlikleri Genel Kurul Erteleme Kararı):** * **Olay:** Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı'nın genel bir yazıyla hayvan yetiştirici birliklerinin genel kurul toplantılarını süresiz ertelemesi işlemi. * **Değerlendirme:** Danıştay, 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu ile 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun genel kurul toplantılarına çağrı usullerini düzenlediğini ve Bakanlığa genel kurulu toplantıya çağırma yetkisi tanıdığını, ancak 'genel kurul toplantılarını erteleme' yetkisi vermediğini belirtmiştir. İdarenin yetkisini aşan bu işlem, Kanun'a (üst norm) açıkça aykırı bulunarak yürütmenin durdurulmasına karar verilmiştir. Bu kararlar, idari işlemlerin ve düzenlemelerin (yönetmelik, genelge vb.) hiyerarşik olarak üstünde yer alan kanunlara ve Anayasa'ya uygun olması gerektiğini net bir şekilde ortaya koyar. İdarenin düzenleme yetkisi, kanunla sınırlıdır ve kanunda öngörülmeyen bir konuda veya kanunun amacına aykırı şekilde kural konulması, 'açıkça hukuka aykırılık' teşkil ederek yürütmenin durdurulması sebebi sayılır.