Kambiyo senetlerine özgü takipte, borçlunun, takip dayanağı senedin aralarındaki temel ilişki (örn: kira sözleşmesi) uyarınca teminat olarak verildiği iddiasıyla takibin iptalini talep etmesi bir 'borca itiraz' mıdır, yoksa 'şikayet' midir? Bu iddianın inceleneceği merci neresidir?

Borçlunun, takibe konu kambiyo senedinin bir sözleşmenin teminatı olarak verildiği ve temel borcun henüz muaccel olmadığı veya sona erdiği gibi iddiaları, bir borca itiraz niteliğindedir. Bu iddia, takibin veya senedin şekline ilişkin bir usulsüzlük iddiası (şikayet) değil, borcun esasına ilişkin bir savunmadır. Kambiyo senetlerine özgü takipte borca itirazlar, İİK m. 169 uyarınca bir dilekçe ile 'icra mahkemesine' yapılır. Ancak, icra mahkemesi dar yetkili bir mahkeme olup, temel ilişki gibi geniş bir incelemeyi ve tanık dinlemeyi gerektiren iddiaları kural olarak inceleyemez. İcra mahkemesi, borca itirazı sadece İİK m. 169/a'da belirtilen resmi veya imzası ikrar edilmiş belgeler temelinde inceler. Borçlunun teminat iddiası gibi temel ilişkiye dayanan iddialarını ispatlayabilmesi için genel mahkemelerde (asliye ticaret veya asliye hukuk) bir 'menfi tespit davası' açması gerekir. Metindeki Yargıtay 12. Hukuk Dairesi'nin 2021/6624 sayılı kararında da borçlunun teminat iddiasının icra mahkemesince incelenmesi gerektiği belirtilmiştir, ancak bu inceleme genellikle belgeler üzerinden yapılır ve karmaşık temel ilişki iddiaları menfi tespit davasının konusudur. (Referans: kambiyo-senetlerine-ozgu-icra-takibi, İİK m. 169, 169/a)