Pasaport tahdidine ilişkin Anayasa Mahkemesi bireysel başvuru kararlarında, seyahat hürriyeti (Anayasa m.23) yerine hangi temel hakkın ihlali incelenmektedir? Mahkemenin bu yaklaşımının gerekçesi nedir?

Anayasa Mahkemesi, pasaportun iptal edilmesi veya verilmemesine ilişkin bireysel başvuruları, seyahat hürriyeti kapsamında değil, 'özel hayata ve aile hayatına saygı hakkını' düzenleyen Anayasa m.20 ve İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi (İHAS) m.8 çerçevesinde incelemektedir. Mahkemenin bu yaklaşımının gerekçesi, Türkiye'nin İHAS'a ek 4 No'lu Protokol'ü onaylamış olmasına rağmen, bu protokolün 'serbest dolaşım özgürlüğü'nü düzenleyen 2. maddesi hakkındaki denetim yetkisini henüz tanımamış olmasıdır. Metinde belirtildiği üzere, 'anılan Ek Protokole Ülkemizin taraf olmadığını [metindeki bu ifade hatalıdır, Türkiye taraftır ancak AYM'nin bireysel başvuru kapsamında denetim alanı dışındadır], dolayısıyla bu özgürlüğün Anayasa ve Sözleşme ile Türkiye’nin taraf olduğu ek protokollerin ortak koruma alanına girmediğini ve Anayasa Mahkemesi’nin konu bakımından yetkisi dışında kaldığını' belirtmektedir. Bu nedenle AYM, seyahat özgürlüğünün kısıtlanmasının bireyin sosyal, mesleki ve ailevi ilişkileri üzerindeki etkisini göz önüne alarak, konuyu dolaylı olarak özel hayata ve aile hayatına saygı hakkı üzerinden değerlendirmektedir. (Kaynak: sen.av.tr/tr/makale/pasaport-tahdidinde-“memleketten-ayrilmalarinda-mahzur-gorulenler”-kriterinin-anayasaya-aykırılıgı)