Anayasa Mahkemesi, pasaport iptali veya verilmemesine ilişkin bireysel başvuruları, seyahat hürriyeti (Anayasa m.23) kapsamında mı, yoksa başka bir temel hak kapsamında mı incelemektedir? Bunun nedenini açıklayınız.

Anayasa Mahkemesi, pasaport iptali veya verilmemesine ilişkin bireysel başvuruları doğrudan seyahat hürriyeti (Anayasa m.23) kapsamında değil, 'özel hayata ve aile hayatına saygı hakkı' (Anayasa m.20) kapsamında incelemektedir. Bunun nedeni, Anayasa Mahkemesi'nin bireysel başvuru yetkisinin, Anayasa ve Türkiye'nin taraf olduğu AİHS ve ek protokollerinin ortak koruma alanıyla sınırlı olmasıdır. Seyahat hürriyeti, AİHS'nin Ek 4 No'lu Protokolü'nün 2. maddesinde düzenlenmiştir. Türkiye bu protokole taraf olmakla birlikte, AYM içtihadına göre bireysel başvuru denetimi açısından ortak koruma alanına girmediği kabul edilmektedir. Ancak pasaportun, kişilerin yurtdışındaki sosyal, mesleki ve ailevi ilişkilerini sürdürmesi için vazgeçilmez bir araç olması nedeniyle, pasaporta erişimin engellenmesi kişinin özel ve aile hayatına bir müdahale olarak görülmekte ve inceleme Anayasa m.20 ve AİHS m.8 üzerinden yapılmaktadır. (Kaynak: sen.av.tr/tr/makale/pasaport-tahdidinde-“memleketten-ayrilmalarinda-mahzur-gorulenler”-kriterinin-anayasaya-aykırılıgı)