Anayasa Mahkemesi'nin 2018/137 E. sayılı kararında, kamu görevlilerinin 'iki yıla kadar idari soruşturma açılmaksızın' görevden uzaklaştırılmalarına imkan tanıyan kural, neden kişilerin özel hayatının korunmasını isteme hakkı ile mülkiyet hakkına 'ölçüsüz' bir müdahale olarak görülmüştür?

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #68270

AYM'nin bu kuralı 'ölçüsüz' bularak iptal etmesinin temel nedeni, kuralın kişilere sağladığı usuli güvenceleri ortadan kaldırması ve belirsiz bir hukuki duruma yol açmasıdır. Ölçüsüzlük şu noktalarda ortaya çıkmaktadır: 1) Belirsizlik ve Savunma Hakkının İhlali: İdari soruşturma, hakkında işlem yapılan kişiye isnatların bildirilmesini, savunma yapma ve delil sunma imkanı tanınmasını gerektiren bir süreçtir. Kural ise, bir soruşturma başlatılmadan, yani kişiye neyle suçlandığı dahi bildirilmeden, iki yıl gibi çok uzun bir süre boyunca görevden uzaklaştırılmasına imkan tanımaktadır. Bu durum, kişiyi hakkında bilgi sahibi olmadığı iddialarla uzun süre şüphe altında bırakarak özel hayatına (itibarına, sosyal çevresine) müdahale eder. 2) Mülkiyet Hakkına Orantısız Müdahale: Görevden uzaklaştırılan kamu görevlisi, bu süre boyunca maaşının sadece bir kısmını (genellikle 2/3'ünü) alabilir. İki yıl gibi uzun bir süre boyunca mali haklarının bir kısmından yoksun bırakılması, kişinin ve ailesinin geçimini zorlaştıran, mülkiyet hakkına yönelik ciddi bir müdahaledir. Bu müdahalenin, hakkında bir soruşturma dahi açılmamış bir kişiye uygulanması, orantısızdır. 3) Gerekli Bir Tedbir Olmaması: İdarenin, bir şüphe durumunda makul bir süre içinde soruşturma başlatarak delilleri toplaması ve süreci ilerletmesi gerekir. Soruşturma açma zorunluluğunu iki yıl boyunca ortadan kaldıran bir düzenleme, kamu hizmetinin selameti açısından 'gerekli' ve 'zorunlu' bir tedbir olarak görülemez. Bu nedenlerle AYM, kuralın hem özel hayata saygı hakkına hem de mülkiyet hakkına getirdiği sınırlamanın demokratik toplum düzeninin gereklerine uygun ve ölçülü olmadığına karar vermiştir. (İlgili metin: anayasa-mahkemesinin-ohal-sonrasi-tedbirlere-iliskin-karari)