Anayasa Mahkemesi'nin 2018/137 E. sayılı kararında, gecikmesinde sakınca bulunan hallerde 'askeri merciler' tarafından verilen arama emrini düzenleyen kural, Anayasa'nın 20. maddesindeki hangi temel güvenceye yer vermediği için iptal edilmiştir?

Anayasa Mahkemesi, söz konusu kuralı, Anayasa'nın 20. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan temel bir usuli güvenceye yer vermediği için iptal etmiştir. Bu güvence, 'gecikmesinde sakınca bulunan hallerde kanunla yetkili kılınmış merciin verdiği yazılı emrin, yirmi dört saat içinde görevli hâkimin onayına sunulması' zorunluluğudur. Anayasa'nın 20. maddesi, özel hayata ve konut dokunulmazlığına yapılacak müdahalelerin kural olarak hakim kararıyla olabileceğini, istisnai olarak gecikmesinde sakınca bulunan hallerde ise yetkili merciin yazılı emriyle yapılabileceğini ancak bu emrin de mutlaka 24 saat içinde hakim denetimine sunulması gerektiğini amirdir. Bu 'hakim onayı' güvencesi, yetkili merci tarafından verilen arama kararının keyfiliğini önlemeyi ve hukuka uygunluğunu denetlemeyi amaçlayan en önemli mekanizmadır. İncelenen kural, askeri mercilere arama emri verme yetkisi tanırken, bu emrin 24 saat içinde hakim onayına sunulacağına dair bir hükme yer vermemiştir. Anayasa Mahkemesi, bu temel güvence sağlanmadan, askeri mahallerde kişilerin üstü, aracı ve özel eşyasının aranmasına imkan tanınmasının, özel hayata saygı hakkına (Anayasa m.20) açıkça aykırı olduğu sonucuna vararak kuralı iptal etmiştir. (İlgili metin: anayasa-mahkemesinin-ohal-sonrasi-tedbirlere-iliskin-karari)