Anayasa Mahkemesi'nin 2018/137 E. sayılı kararında, OHAL sonrası göreve iade edilen kamu görevlilerinin mali haklarının iadesinin 'göreve başlama şartına' bağlanması, hangi temel hakka aykırı bulunarak iptal edilmiştir? İptal kararının gerekçesini açıklayınız.

Anayasa Mahkemesi, söz konusu kuralı Anayasa'nın 35. maddesinde güvence altına alınan 'mülkiyet hakkı'na aykırı bularak iptal etmiştir. İptal kararının gerekçesi şöyledir: Kamu görevinden çıkarma kararı hukuka aykırı bulunup kişi göreve iade edildiğinde, bu kişinin hukuka aykırı işlem nedeniyle çalışamadığı dönemdeki mali hakları (maaş, ek ödemeler vb.) onun mülkiyet hakkı kapsamına giren 'meşru bir beklenti' ve 'alacak hakkı' niteliğindedir. Yani devlet, kişiyi haksız yere çalışmaktan alıkoyduğu için o dönemin mali karşılığını ödemekle yükümlüdür. İncelenen kural, bu alacak hakkının ödenmesini, kişinin 'atama emrinin tebliğinden itibaren on gün içinde göreve başlaması' gibi, alacağın kendisiyle ilgisi olmayan iradi bir şarta bağlamaktadır. AYM'ye göre bu durum, mülkiyet hakkına yapılmış olan ilk haksız müdahalenin (görevden çıkarma) sonuçlarının giderilmemesi ve müdahalenin devam etmesi anlamına gelmektedir. Kişinin, çeşitli nedenlerle (sağlık, başka bir işe başlamış olma vb.) göreve başlamaması veya başlayamaması, onun hukuka aykırı olarak mahrum bırakıldığı döneme ait mali haklarını almasına engel olmamalıdır. Bu iki durum arasında bir illiyet bağı yoktur. Bu nedenle, kazanılmış bir alacak hakkının ödenmesini gelecekteki bir şarta bağlayan kural, mülkiyet hakkına ölçüsüz bir müdahale olarak görülmüş ve iptal edilmiştir. (İlgili metin: anayasa-mahkemesinin-ohal-sonrasi-tedbirlere-iliskin-karari, İlgili Anayasa Maddesi: m. 35)