CMK m.169/5'e göre, soruşturma işleminde hazır bulunan ilgililere tutanağın kendilerini ilgilendiren kısımlarının okunması veya okumaları için verilmesi zorunluluğunun amacı nedir? Bir ilgili, tutanağı imzadan kaçınırsa ne olur?

CMK m.169/5'te düzenlenen bu zorunluluğun temel amacı, 'şeffaflığı' ve 'beyanların doğruluğunu' sağlamaktır. Bu kural, soruşturma işleminin (ifade alma, sorgu, keşif vb.) içeriğinin, işleme katılanların (şüpheli, tanık, mağdur, bilirkişi) beyanlarına veya gözlemlerine uygun olarak tutanağa geçirilip geçirilmediğini teyit etmelerine olanak tanır. Böylece, zabıt katibinin veya işlemi yürütenin olası hatalarının veya kasıtlı yanlışlarının önüne geçilmesi, beyanların eksik veya farklı yansıtılmasının engellenmesi hedeflenir. Bu, aynı zamanda ilgililerin hukuki dinlenilme hakkının bir gereğidir. Bir ilgili, tutanağı okuduktan sonra içeriğine katılmıyorsa veya başka bir nedenle tutanağı imzalamaktan kaçınırsa, bu durum işlemi geçersiz kılmaz. CMK m.169/6'ya göre, bu durumda 'imzadan kaçınma hâlinde nedenleri tutanağa geçirilir'. Yani, görevli memur, ilgili kişinin neden imza atmadığını (örneğin, 'beyanlarım yanlış yazılmış', 'avukatım gelmeden imzalamak istemiyorum' gibi) tutanağa yazar. Bu şerh, daha sonra yargılama aşamasında tutanağın delil değeri tartışılırken mahkeme tarafından dikkate alınacak önemli bir veri haline gelir. (İlgili metin: cmk-madde-169-sorusturma-evresinde-yapilan-islemlerin-tutanaga-baglanmasi, İlgili Kanun Maddesi: CMK m.169)