Anayasa Mahkemesi'nin 2018/137 E., 2022/86 K. sayılı kararında, OHAL sonrası göreve iade edilen kamu görevlilerinin, görevden çıkarılmalarından dolayı tazminat talebinde bulunamayacaklarına ilişkin yasal düzenlemeyi hangi anayasal ilkelere dayanarak iptal ettiğini açıklayınız.

Anayasa Mahkemesi, söz konusu düzenlemeyi iki temel anayasal ilkeye aykırı bularak iptal etmiştir: 1) Hak Arama Hürriyeti ve Mahkemeye Erişim Hakkı (Anayasa m.36): Bir kişinin, hukuka aykırı bir idari işlem (kamu görevinden çıkarma) nedeniyle uğradığını iddia ettiği zararların tazmini için mahkemeye başvurma hakkı, hak arama hürriyetinin temel bir unsurudur. İncelenen kural, göreve iade edilenlerin dahi, hukuka aykırı işlem nedeniyle uğradıkları maddi ve manevi zararlar için dava açmalarını kategorik olarak engellemektedir. Bu durum, kişilerin mahkemeye erişim hakkını ve dolayısıyla hak arama hürriyetini özünden zedelemektedir. 2) İdarenin Her Türlü Eylem ve İşlemlerine Karşı Yargı Yolunun Açık Olması (Anayasa m.125): Anayasa'nın 125. maddesi, idarenin tüm eylem ve işlemlerinin yargı denetimine tabi olduğunu amir bir hükümle düzenlemiştir. Kamu görevinden çıkarma bir idari işlemdir ve bu işlemin hukuka aykırı olduğu sonradan tespit edilip kişi göreve iade edildiğinde, bu hukuka aykırı işlemden kaynaklanan zararların giderilmesi talebiyle yargı yoluna başvurulabilmesi bu anayasal ilkenin bir gereğidir. İncelenen kural, idarenin hukuka aykırı eyleminden doğan sorumluluğunu yargı denetimi dışına çıkarmakta ve bu suretle Anayasa'nın 125. maddesini ihlal etmektedir. AYM, bu gerekçelerle, kişilerin tazminat talebinde bulunma yolunu kapatan kuralın Anayasa'ya aykırı olduğuna ve iptaline karar vermiştir. (İlgili metin: anayasa-mahkemesinin-ohal-sonrasi-tedbirlere-iliskin-karari, İlgili Anayasa Maddeleri: m.36, m.125)