CMK m. 45'te sayılan ve tanıklıktan çekinebilecek kişiler (şüphelinin/sanığın yakınları), bu haklarını kullanmak zorunda mıdırlar? Çekinme hakkından feragat edebilirler mi?

Hayır, bu hakkı kullanmak zorunda değildirler. CMK m. 45, bu kişilere bir 'hak' tanımaktadır, bir 'yükümlülük' değil. Dolayısıyla bu kişiler, dilerlerse tanıklık yapmaktan çekinebilir, dilerlerse de bu haklarından feragat ederek tanıklık yapabilirler. Mahkeme, tanıklık yapmak isteyen bir yakını, 'senin çekinme hakkın var' diyerek zorla kürsüden indiremez. Ancak tanıklık yapmaya karar verdikten sonra, bu kez de CMK m. 48'in korumasından yararlanarak kendilerini veya diğer yakınlarını suçlayıcı sorulara cevap vermekten çekinebilirler. (Kaynak: https://sen.av.tr/tr/makale/susma-ve-kendini-suclamama-hakkinin-taniklikta-yeri)