Bir hukuk davasında, davalı süresinde cevap dilekçesi vermiş ve tanık deliline dayanmıştır. Mahkeme, ön inceleme duruşmasında tanıkların dinlenmesi için gün tayin etmiş, ancak daha sonra davacı-davalı tanığı için yazılan talimatın bila ikmal iadesini istemiştir. Bu işlem hukuka uygun mudur? Tarafların dinlenilmesinden vazgeçmedikleri tanıklar hakkında mahkemenin yükümlülüğü nedir?

Bu işlem hukuka uygun değildir. Taraflar, usulüne uygun olarak tanık listesi sunduktan sonra, bu tanıkların dinlenmesi bir hak haline gelir. Mahkemenin, taraflardan birinin açık bir 'vazgeçme' beyanı olmaksızın, re'sen bir tanıktan vazgeçildiğine karar vermesi veya dinlenmesi için yapılan usuli işlemleri (talimat yazmak gibi) geri alması mümkün değildir. Metindeki Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin 2018/5619 K. sayılı kararında da benzer bir durum ele alınmıştır. Mahkemenin yükümlülüğü, gösterilen tanıkların dinlenmesi için HMK'daki usulü (m. 243 vd.) işletmektir. Bu kapsamda; tanıklara usulüne uygun davetiye çıkarmak, gelmezlerse zorla getirme kararı vermek, talimatla dinleneceklerse talimatın sonucunu beklemek ve tebligat sorunları varsa bunların giderilmesi için tarafa süre vermek mahkemenin görevidir. Taraflar dinlenilmesinden açıkça feragat etmedikçe, mahkemenin bu tanıkları dinlemeden davayı karara bağlaması, hukuki dinlenilme hakkını ve savunma hakkını ihlal eder, bu nedenle de bozma sebebidir.