Bir haksız fiil nedeniyle açılan tazminat davasında, hukuk hakimi, aynı olaya ilişkin henüz kesinleşmemiş bir ceza davasının sonucunu 'bekletici mesele' yapmalı mıdır? HMK m. 165 bu konuda hakime nasıl bir takdir yetkisi tanır?

Evet, özellikle ceza davasında tartışılan maddi olguların hukuk davasını doğrudan etkileyeceği durumlarda, hukuk hakimi ceza davasının sonucunu 'bekletici mesele' yapmalıdır. HMK m. 165/1, 'Bir davada hüküm verilebilmesi, başka bir davaya, idari makamın tespitine yahut dava konusuyla ilgili bir hukuki ilişkinin mevcut olup olmadığına kısmen veya tamamen bağlı ise mahkeme, ilgili kararı veya bilgiyi bekleyebilir.' diyerek hakime bu konuda bir takdir yetkisi tanımıştır. Ancak bu takdir yetkisi, Yargıtay içtihatları ile somutlaştırılmıştır. Metindeki Yargıtay 22. Hukuk Dairesi'nin 2020/3404 K. sayılı kararında da belirtildiği gibi, eğer ceza davasının sonucu, hukuk davasındaki 'maddi olgunun' veya 'sorumluluğun' tespitinde kilit rol oynuyorsa, bu takdir yetkisi bir zorunluluğa dönüşür. Çünkü ceza mahkemesinin vereceği kesinleşmiş bir mahkumiyet kararı, maddi olgu yönünden hukuk hakimini bağlayacaktır. Hukuk mahkemesinin, ceza davası sonucunu beklemeden karar vermesi, ileride çelişkili kararların ortaya çıkmasına neden olabilir. Bu nedenle, özellikle failin kimliği, fiilin işlenip işlenmediği gibi temel konuların ceza davasında tartışıldığı hallerde, hukuk mahkemesi yargılamayı durdurarak ceza davasının kesinleşmesini beklemelidir. Aksi takdirde verilen karar 'eksik inceleme' nedeniyle bozulabilir.