Ceza mahkemesinin kesinleşmiş mahkumiyet kararının, aynı olaya dayanan hukuk davasında 'maddi olgu' yönünden hukuk hakimini bağlaması ne demektir? Hukuk hakiminin bağımsızlığı (TBK m. 74) bu ilke karşısında nasıl bir anlam kazanır?

Ceza mahkemesinin kesinleşmiş mahkumiyet kararının hukuk hakimini 'maddi olgu' yönünden bağlaması, ceza yargılamasında varlığı kesin olarak tespit edilmiş olan fiilin işlendiği, bu fiili kimin işlediği, fiilin hukuka aykırılığı gibi temel maddi vakıaların, hukuk mahkemesinde tekrar tartışılamayacağı anlamına gelir. Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre (örn: Yargıtay HGK, 2021/5430 K. sayılı karar), ceza mahkemesi bir kişinin kasten yaralama fiilini işlediğini kesin olarak tespit etmişse, hukuk hakimi artık 'bu fiili o işlememiştir' diyemez. TBK m. 74'te düzenlenen hukuk hakiminin bağımsızlığı ilkesi, bu maddi olguya bağlılık karşısında sınırlanır. Ancak bu bağımsızlık, maddi olgunun hukuki sonuçları açısından devam eder. Hukuk hakimi; 1) **Kusurun Değerlendirilmesi:** Ceza mahkemesinin kusur oranı tespitiyle bağlı değildir. Hukuk davalarında kusur (müterafik kusur dahil), medeni hukuk ilkelerine göre yeniden değerlendirilir. 2) **Zararın Belirlenmesi:** Ceza mahkemesinin belirlediği bir zarar varsa, hukuk hakimi bununla bağlı değildir. Maddi ve manevi zararı kendi usulüne göre (bilirkişi incelemesi vb. ile) tespit eder. 3) **İlliyet Bağı:** Nedensellik bağının hukuki değerlendirmesi hukuk hakimine aittir. Kısacası, hukuk hakimi, ceza mahkemesinin 'ne oldu?' sorusuna verdiği kesin cevabı kabul etmek zorundadır, ancak 'bu olanın hukuki sonuçları nedir?' sorusunu kendi hukuk alanı içinde bağımsızca cevaplar.