Paylı mülkiyete tabi bir taşınmazda, paydaşlardan birinin diğer paydaşların rızasını almadan taşınmazın niteliğini değiştirecek şekilde (örneğin fıstık bahçesine bina inşa ederek) bir yapı yapması durumunda, diğer bir paydaşın tek başına açtığı el atmanın önlenmesi ve yıkım davası dinlenir mi? TMK m. 702'nin bu konudaki rolü nedir?

Evet, dinlenir ve kabul edilmesi gerekir. Bu durum, paydaşların birbirine karşı açtığı el atmanın önlenmesi davalarındaki genel kuralın bir istisnasını oluşturur. Normalde, paydaşlar arasında fiili bir kullanım varsa veya payından az yer kullanan paydaşın davası dinlenmez. Ancak, bir paydaşın yaptığı müdahale, ortak taşınmazın niteliğini (vasfını) değiştirecek düzeyde ise durum farklıdır. TMK m. 701 ve devamında düzenlenen elbirliği mülkiyeti kuralları, kıyasen paylı mülkiyetteki önemli yönetim işleri için de geçerlidir. TMK m. 702/2, 'gerek yönetim, gerek tasarruf işlemleri için ortakların oy birliğiyle karar vermeleri gerekir' demektedir. Bir tarım arazisine bina inşa etmek, taşınmazın vasfını temelden değiştiren, olağan kullanım sınırlarını aşan önemli bir tasarruf işlemidir ve tüm ortakların oybirliğini gerektirir. Metindeki Yargıtay 8. Hukuk Dairesi'nin 2020/4186 K. sayılı kararında da belirtildiği gibi, davalının bu şekildeki kullanımı, oybirliği şartı gerçekleşmediği için haksızdır. Bu durumda diğer paydaş, TMK m. 702/4 uyarınca ('ortaklardan her biri topluluğa giren hakların korunmasını sağlayabilir') tek başına dava açarak haksız el atmanın önlenmesini ve vasfı bozan yapının yıkımını (kal'ini) talep edebilir. Mahkemenin bu talebi kabul etmesi gerekir.