Bir davada, davacı, dava dilekçesinde, HMK m. 195 uyarınca, uyuşmazlıkla ilgili bir belgenin, dava dışı üçüncü bir kişi olan X şirketinde bulunduğunu belirtmiş ve bu belgenin getirtilmesini talep etmiştir. Mahkemenin, bu talebi yerine getirmeden ve delili toplamadan davayı karara bağlaması, Yargıtay tarafından nasıl bir değerlendirmeye tabi tutulur?

Mahkemenin bu davranışı, 'eksik inceleme' ve 'hukuki dinlenilme hakkının (HMK m. 27) ihlali' olarak kabul edilir ve Yargıtay tarafından mutlak bir bozma nedeni sayılır. HMK m. 195, mahkemeye, tarafların elinde bulunmayan ve incelenmesine karar verilen delilleri, ilgili üçüncü kişilerden veya kurumlardan getirtme görevi yüklemiştir. Davacı, delilin varlığını ve bulunduğu yeri somut olarak göstererek talepte bulunduğunda, mahkemenin, bu delilin davayla ilgisiz veya karara etkisiz olduğu yönünde bir tespiti olmadıkça, bu delili toplamakla yükümlüdür. Mahkemenin, davacının dayandığı ve uyuşmazlığın çözümünde kilit rol oynayabilecek bir delili toplamadan, mevcut delillerle yetinerek karar vermesi, davacının ispat hakkını kullanmasını engeller. Bu, adil yargılanma hakkının temel bir unsuru olan 'silahların eşitliği' ilkesine de aykırıdır. Yargıtay, bu tür durumlarda, mahkemenin öncelikle talep edilen delili usulüne uygun olarak getirtmesi, ondan sonra tüm delilleri birlikte değerlendirerek bir karar vermesi gerektiği gerekçesiyle, kararı bozar. (Bkz. Yargıtay 4. HD, 2016/10322 E., 2017/1800 K.)