Bir boşanma davasında, tarafların evlilik birliği 5 yıl sürmüş ve bu süre içinde eşlerden biri (kadın), diğer eşin (kocanın) işyerinde herhangi bir ücret almadan çalışarak onun malvarlığının artmasına katkıda bulunmuştur. Mal rejimi tasfiyesi sırasında, kadının bu karşılıksız emeğinin bir karşılığı var mıdır? Varsa, bu hangi tür bir alacak olarak talep edilebilir?

Evet, kadının bu karşılıksız emeğinin bir karşılığı vardır ve bu, mal rejiminin tasfiyesi sırasında bir 'katkı payı alacağı' veya 'değer artış payı alacağı' olarak talep edilebilir. Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre, eşlerden birinin, diğer eşin malvarlığına, herhangi bir karşılık (ücret, hibe vb.) almaksızın, emeğiyle veya kendi kişisel malvarlığıyla yaptığı katkılar, tasfiyede dikkate alınır. Bu durum, TMK m. 227'de düzenlenen 'değer artış payı' alacağının tipik bir örneğidir. Süreç şu şekilde işler: 1) Katkının Tespiti: Kadının, kocanın işyerinde ücret almadan çalıştığı ve bu emeğinin işyerinin gelirini veya değerini artırdığı, tanık beyanları, ticari defterler gibi delillerle ispatlanır. 2) Değer Artışının Hesaplanması: Bilirkişiler aracılığıyla, kadının emeğinin katkı olarak kabul edildiği dönemdeki işyerinin değeri ile tasfiye anındaki (boşanma davasının açıldığı tarih) değeri arasındaki artış hesaplanır. 3) Katkı Oranının Belirlenmesi: Kadının karşılıksız emeğinin, bu değer artışındaki payı veya oranı, hakkaniyete uygun bir şekilde (örneğin, o dönemde benzer bir iş için ödenmesi gereken asgari ücret veya emsal ücretler dikkate alınarak) mahkemece veya bilirkişi tarafından belirlenir. 4) Alacağa Hükmedilmesi: Kadın, bu hesaplama sonucunda bulunan değer artış payı alacağının, kocadan alınarak kendisine ödenmesini talep edebilir. Bu, evlilik birliği içindeki emeğin ve ekonomik dayanışmanın korunmasını sağlayan önemli bir mekanizmadır.