Bir davada, davalı, süresi içinde verdiği cevap dilekçesinde 'zamanaşımı' def'inde bulunmuştur. Mahkeme, bu def'i ön inceleme aşamasında mı, yoksa tahkikat aşamasında mı inceleyip karara bağlamalıdır?

Zamanaşımı, bir 'ilk itiraz' değil, bir 'def'idir. İlk itirazlar (HMK m. 116 - yetki, tahkim gibi), davanın en başında incelenmesi gereken usuli engellerdir. Zamanaşımı def'i ise, borçlunun, borcunu özel bir nedenle ödemekten kaçınma hakkı veren, borcun varlığını değil, istenebilirliğini etkileyen bir savunma aracıdır. Bu nedenle, zamanaşımı def'i, davanın esasına ilişkin bir savunmadır. HMK'ya göre, ilk itirazlar ön inceleme aşamasında (HMK m. 140) incelenip karara bağlanırken; zamanaşımı gibi davanın esasına ilişkin def'iler, kural olarak 'tahkikat' aşamasında, diğer delillerle birlikte incelenir. Mahkeme, öncelikle zamanaşımı süresinin başlangıcını, kesilip kesilmediğini, durup durmadığını tespit etmek için delil toplar (sözleşme tarihi, ihtarname, kısmi ödeme vb.) ve bu incelemeyi tahkikat aşamasında yapar. Ancak, eğer zamanaşımının gerçekleştiği dosyadaki mevcut belgelerden çok açık ve net bir şekilde anlaşılıyorsa ve bu konuda başka bir delil toplanmasına gerek yoksa, mahkemenin usul ekonomisi gereği, ön inceleme aşamasında bu def'i hakkında karar vermesine de bir engel yoktur. Fakat kural, esasa ilişkin bir savunma olduğu için tahkikatta incelenmesidir.