Bir davanın ön inceleme duruşmasında, hakim, tarafların dilekçelerinde belirttikleri ancak henüz sunmadıkları belgeleri sunmaları için HMK m. 140/5 uyarınca iki haftalık kesin süre vermiştir. Taraflardan biri, bu süre içinde belge sunmamış, ancak tahkikat duruşmasında bu belgeyi sunmak istemiştir. Mahkeme, kesin süreye uyulmadığı gerekçesiyle bu delilin sunulmasını reddedebilir mi?

Evet, reddedebilir. HMK m. 140/5 uyarınca ön inceleme duruşmasında, dilekçelerde belirtilen ancak henüz sunulmayan belgelerin ibrazı için verilen iki haftalık süre 'kesin süre'dir. HMK m. 94/4'e göre, kesin süre içinde yapılması gereken bir işlemi, o süre içinde yapmayan tarafın, o işlemi yapma hakkı ortadan kalkar. Dolayısıyla, davacı veya davalı, HMK m. 140/5 uyarınca verilen kesin süre içinde delil olarak dayandığı bir belgeyi mahkemeye sunmazsa, kural olarak bu delile dayanma hakkını kaybeder. Tahkikat aşamasında bu belgeyi sunmak istemesi, 'iddianın veya savunmanın genişletilmesi yasağı' (HMK m. 141) kapsamına girer. Mahkeme, karşı tarafın açık muvafakati olmadıkça veya ıslah yoluna başvurulmadıkça, kesin süreden sonra sunulan bu belgeyi dikkate alamaz ve delil olarak kabul edemez. Bu kural, yargılamanın belirli bir disiplin içinde yürümesini ve sürüncemede kalmasını önlemeyi amaçlar.