Bir eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak davasında mahkeme, davalı idarenin ihale evraklarındaki fiyatların fahiş olduğu ve hayali imalatlara yer verildiği iddialarını araştırmadan, sadece mevcut hakedişlere göre bir karar vermiştir. Uyuşmazlığın çözümü için mahkemenin, HMK m. 195 uyarınca re'sen toplaması gereken deliller ve yapması gereken araştırmalar nelerdir? (Bkz. Yargıtay 15. HD, 2014/7150 E., 2015/5753 K.)

Mahkemenin bu şekilde karar vermesi eksik incelemedir. Yargıtay 15. Hukuk Dairesi'nin 2015/5753 K. sayılı kararında da belirtildiği gibi, bu tür iddiaların olduğu bir davada mahkemenin yapması gereken kapsamlı araştırmalar şunlardır: 1) İhale Evraklarının İncelenmesi: Sözleşme eki ihale evraklarını, mahal listelerini ve yaklaşık maliyet cetvellerini dosyaya celp etmelidir. 2) Piyasa Fiyat Araştırması: HMK m. 195 uyarınca, ilgili ticaret ve sanayi odalarından, meslek kuruluşlarından, sözleşme ve ihale tarihindeki gerçek piyasa birim fiyatlarını sormalıdır. 3) Kapsamlı Bilirkişi Raporu Alınması: İnşaat, maliye ve hukukçu bilirkişilerden oluşacak bir heyetten; a) Yaklaşık maliyetin ve ihale bedelinin belirlenmesinde davalı idare elemanlarının veya müşavir firmanın bir kusuru olup olmadığını, b) İdarece belirlenen fiyatların, araştırılan piyasa fiyatlarına göre fahiş olup olmadığını, c) Yüklenicinin hiç yapmadığı veya eksik yaptığı imalatlar bulunup bulunmadığını ve bu nedenle ne kadar fazla ödeme aldığını, d) Kontrol ve kabul komisyonlarının denetim görevini ihmal edip etmediğini, ayrıntılı, gerekçeli ve denetime elverişli bir rapor almalıdır. 4) Ceza Davasının Sonucunu Beklemek: Eğer konuyla ilgili açılmış bir ceza davası varsa, bu davanın sonucunu bekletici mesele yapmalıdır. Bu araştırmalar yapılmadan verilen karar, eksik incelemeye dayalı olacağından hukuka aykırıdır.