Bir ceza davasında sanık müdafii, delil olarak dayanmak istediği bir belgenin bir kamu kurumunda olduğunu belirterek mahkemeden bu belgenin getirtilmesini talep etmiştir. Mahkemenin bu talebi yerine getirme yükümlülüğü var mıdır? Bu süreçte HMK m. 195 nasıl bir rol oynar?

Evet, mahkemenin bu talebi yerine getirme yükümlülüğü vardır. Bu durum, hem CMK'daki re'sen araştırma ilkesinin hem de HMK'daki delillerin toplanmasına ilişkin hükümlerin bir gereğidir. Hukuk davaları için düzenlenmiş olan HMK m. 195, ceza yargılamasının mantığına da uygun bir ilke içerir. Bu maddeye göre, 'Tarafların ellerinde bulunmayan ve incelenmesine karar verilen delillerin getirtilmesi için, mahkemece ilgili resmî makam ve mercilerle üçüncü kişilere bu husus bildirilir.' Ceza yargılamasında maddi gerçeğin araştırılması esastır. Sanık veya müdafiinin, savunmasını ispatlamak için gerekli olan ve bir kamu kurumunda bulunan bir belgeye doğrudan ulaşması mümkün değildir. Bu nedenle, sanık müdafii delilin bulunduğu yeri ve niteliğini belirterek mahkemeden talepte bulunduğunda, mahkeme bu delilin dava ile ilgili ve gerekli olduğuna kanaat getirirse, ilgili kamu kurumuna bir müzekkere yazarak belgenin gönderilmesini istemekle yükümlüdür. Bu talebin keyfi veya hukuki bir gerekçe olmaksızın reddedilmesi, savunma hakkının kısıtlanması (CMK m. 147, Anayasa m. 36) anlamına gelir ve bozma nedenidir.