Bir kamu kurumu, kamulaştırma kararı olmaksızın ve bedelini ödemeksizin bir vatandaşın arazisine fiilen el atarak yol geçirmiştir. Bu durumda taşınmaz malikinin, idareye karşı sahip olduğu hukuki seçenekler nelerdir? Açacağı davada ne tür taleplerde bulunabilir? (Bkz. HGK - 2015/2165 E., 2016/804 K.)

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #65022

16.05.1956 tarihli ve 1/6 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı'na göre, idarenin usulüne uygun bir kamulaştırma kararı olmaksızın özel mülkiyete tabi bir taşınmaza fiilen el atması durumunda, malik 'kamulaştırmasız el atma' olgusuna dayanarak ilgili kamu tüzel kişisine karşı çeşitli davalar açabilir. Malikin hukuki seçenekleri şunlardır: 1) El Atmanın Önlenmesi (Müdahalenin Men'i) Davası: Malik, idarenin haksız müdahalesinin durdurulmasını ve taşınmazın kendisine iadesini talep edebilir. Bu dava ile birlikte, geçmişe dönük haksız kullanım için ecrimisil de isteyebilir. 2) Bedel Tazminatı Davası: Malik, fiili el atmaya razı olarak, el atılan taşınmazın bedelinin kendisine ödenmesini dava edebilir. Bu dava, özünde bir tazminat davası olup, dava sonunda mahkeme taşınmazın idare adına tesciline ve bedelinin malike ödenmesine karar verir. Hukuk Genel Kurulu'nun 2016/804 K. sayılı kararında da belirtildiği gibi, bu davada taşınmazın değeri, Kamulaştırma Kanunu m. 11'deki kriterlere göre (cins, yüzölçümü, objektif değer artışları vb.) dava tarihindeki değerine göre belirlenir. Malik, bu iki seçimlik haktan birini kullanabilir.