HMK m. 243/1, tanık listesi için kesin süre verilmiş olmasına rağmen, 'taraf, o duruşmada hazır bulundurursa tanıklar dinlenir' hükmünü içermektedir. Davacı, mahkemenin verdiği iki haftalık kesin süre içinde tanık listesi sunmamıştır. Ancak bir sonraki (tahkikat) duruşmasında, önceden mahkemeye bildirmeksizin, iki tanığını duruşma salonunda hazır etmiştir. Davalı taraf, tanık listesi kesin sürede verilmediği için bu tanıkların dinlenemeyeceğini ileri sürmüştür. Mahkeme bu tanıkları dinlemeli midir? Bu kuralın amacı nedir? (Bkz. Yargıtay 2. HD, 2016/19639 E., 2018/7482 K.)

Evet, mahkeme bu tanıkları dinlemelidir. HMK m. 243/1'de yer alan 'Şu kadar ki, tanık listesi için kesin süre verildiği ve dinlenme gününün belirlendiği hâllerde, liste verilmemiş olsa dahi taraf, o duruşmada hazır bulundurursa tanıklar dinlenir' hükmü bu konuda açık bir istisna getirmektedir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin 2018/7482 K. sayılı kararında da bu ilke uygulanmıştır. Kesin sürenin amacı, delillerin belirli bir aşamada toplanmasını sağlayarak yargılamanın sürüncemede kalmasını önlemektir. Tanıkların duruşmada hazır edilmesi, yeni bir duruşma günü verilmesini ve tebligat gibi ek usuli işlemler yapılmasını gerektirmediği için, yargılamayı geciktirici bir etki yaratmaz. Bu durumda kesin süreden beklenen amaç (yargılamanın hızlandırılması) fiilen gerçekleşmiş olur. Dolayısıyla, kesin sürede tanık listesi vermeyerek bu hakkını kaybeden taraf, takip eden ilk duruşmada tanıklarını hazır ettiği takdirde dinletme hakkına sahiptir. Mahkemenin, davalının itirazına rağmen, HMK m. 243/1'in açık hükmü uyarınca hazır edilen tanıkları dinlemesi gerekir. Aksi bir karar, hukuki dinlenilme hakkının (HMK m. 27) ve ispat hakkının ihlali anlamına gelir.