HMK m. 195'in işlevi nedir? Mahkeme, bir tarafın elinde olmayan bir delili nasıl temin eder?

HMK m. 195, tarafların elinde bulunmayan delillerin toplanması usulünü düzenler. Bir taraf, delil olarak gösterdiği bir belgenin resmi bir makamda (örneğin SGK, Tapu Müdürlüğü) veya üçüncü bir kişide (örneğin bir şirket) olduğunu bildirirse, mahkeme bu delillerin getirtilmesi için ilgili makama veya kişiye bir yazı (müzekkere) yazar. Bu, tarafların ispat hakkını etkin bir şekilde kullanabilmesini sağlar. Eğer delilin mahkemeye getirilmesi mümkün değilse (örneğin büyük bir makine), mahkeme delilin bulunduğu yerde incelenmesine (keşif) karar verebilir (Yargıtay 4. HD, 2017/1800 K.).