5237 sayılı TCK'nın 231. maddesinde düzenlenen çocuğun soybağını değiştirme veya gizleme suçunda, 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 15/5'te sayılan 'doğumu bildirmekle yükümlü kişiler' ile TCK m. 66/6'da geçen 'çocuk üzerinde hüküm ve nüfuzu olan kimseler' kavramlarını karşılaştırınız. Bu iki kavramın birbiri yerine kullanılıp kullanılamayacağını tartışınız.

Bu iki kavram birbiriyle ilişkili olmakla birlikte, kapsamları farklıdır ve birbirleri yerine kullanılamazlar. 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 15/5, 'doğumu bildirmekle yükümlü kişiler'i veli, vasi, kayyım, bunların bulunmaması halinde çocuğun büyük ana, büyük baba veya ergin kardeşleri ya da çocuğu yanında bulunduranlar olarak saymıştır. Bu, idari bir yükümlülüğü tanımlar. TCK m. 66/6'da geçen 'çocuk üzerinde hüküm ve nüfuzu olan kimseler' ise, ceza hukuku anlamında özel bir zamanaşımı kuralının uygulanması için aranan, daha geniş ve yoruma açık bir kavramdır. Makalede de belirtildiği gibi, bu kavrama TCK m. 103/3'te sayılan (üvey akrabalar, vasi, eğitici, bakıcı, koruyucu aile vb.) kişiler de dahil edilmelidir. Dolayısıyla, Nüfus Hizmetleri Kanunu'ndaki bildirim yükümlüleri, TCK m. 66/6 kapsamındaki 'nüfuz sahibi kişiler' kümesinin bir alt kümesini oluşturabilir, ancak bu iki kavram özdeş değildir. Örneğin, bir öğretmenin doğumu bildirme yükümlülüğü olmamasına rağmen, çocuk üzerinde hüküm ve nüfuzu olabilir. Bu ayrım, zamanaşımı gibi önemli bir konuda doğru hukuki nitelendirmenin yapılması için kritiktir. (Referans: sen.av.tr/tr/makale/cocugun-soybagini-degistirme-sucu-ve-dava-zamanasimi-sorunu.html, TCK m. 231, TCK m. 66/6, TCK m. 103/3, Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 15/5.)