HMK'ya göre, bir davanın açılmasıyla doğan 'derdestlik' (lis pendens) (HMK m.114/1-ı) halinin, bir anlaşmalı boşanma davası reddedildikten veya çekişmeliye döndükten sonra, taraflardan birinin aynı veya farklı bir yerde yeni bir boşanma davası açması durumunda nasıl değerlendirileceğini tartışınız.

Derdestlik, aynı taraflar arasında, aynı dava konusu ve aynı dava sebebine dayalı olarak daha önce açılmış ve halen görülmekte olan bir dava varken, ikinci bir davanın açılamamasıdır. Bu, bir dava şartıdır. **Boşanma Davalarında Derdestlik:** - **Anlaşmalı Boşanma Reddedilirse/Dönüşürse:** Anlaşmalı boşanma davası, tarafların anlaşamaması nedeniyle reddedilir veya çekişmeliye dönüşürse, o dava dosyası hukuken 'derdest' olmaya devam eder. Bu durumda, taraflardan birinin, ilk dava sonuçlanmadan, aynı evlilik birliğinin sona ermesine yönelik olarak (aynı dava konusu) yeni bir boşanma davası açması, 'derdestlik' itirazıyla karşılaşır. Çünkü ilk dava hala varlığını sürdürmektedir. Mahkeme, ikinci açılan davayı, derdestlik dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddetmelidir. - **Farklı Dava Sebebi:** Ancak, eğer ikinci dava, ilk davadan 'farklı vakıalara' (yeni dava sebebine) dayanıyorsa, bu durumda derdestlikten söz edilemez. Örneğin, ilk dava 'şiddetli geçimsizlik' nedeniyle devam ederken, davalının bu sırada 'zina' eylemini gerçekleştirmesi üzerine, davacı bu yeni ve farklı sebebe dayanarak ayrı bir boşanma davası açabilir. Bu durumda mahkeme, davaların birleştirilmesine (HMK m.166) karar verebilir. Kısacası, derdestlik itirazının kabulü için, ikinci davanın da ilk davayla aynı 'dava sebebine' dayanması gerekir. (HMK m.114/1-ı, 166)